Dinten riyadi menika sanes namung sekadar perayaan kemenangan fisik, nanging minangka momentum spiritual kagem ngrumat kesucian jiwa ingkang sampun dipun-gembleng sakwelas wulan suwene wonten ing madrasah Ramadan. Kanthi ngumandangaken takbir, tahlil, saha tahmid, kita sedaya sumujud nyuwun dhumateng Allah SWT supados manah ingkang sampun resik menika tetep kagem, mboten namung wonten ing wulan Syawal, nanging terus sumunar ing tengahing arus jaman ingkang tansah ewah gingsir.
Wonten ing khutbah Idulfitri menika, kita kedah ngenget bilih fitrah manungsa inggih menika kawontenan ingkang suci, jujur, saha condong dhumateng kaleresan. Nanging, gesang ing era modern ingkang penuh kaliyan godaan materialisme, konsumerisme, saha teknologi asring nggampilaken manungsa kesupen dhumateng jati dhirinipun. Arus jaman ingkang cepet menika asring ngginakaken topeng kemajuan, nanging menawi mboten dipun-batesi kaliyan iman, saged ngrusak tatanan moral saha spiritual ingkang sampun kita bangun kanthi awrat wonten ing wulan Ramadan.
Imam Al-Ghazali wonten ing kitab Ihya Ulumiddin nate paring piwulang bilih tujuan utama saking siyam inggih menika tasyabbuh bil malaikah, inggih menika upaya manungsa kagem niru sipat-sipat malaikat ingkang mboten gadhah hawa nepsu. Kanthi nahan lapar, ngelak, saha ngendhaleni nepsu, kita sampun nglatih jiwa supados langkung dominan tinimbang jasad. Idulfitri minangka bukti bilih kita saged menang nglawan dhiri pribadi. Nanging, kamenangan sejati sanes mapan wonten ing busana enggal utawi pesta ingkang mewah, nanging wonten ing ketaatan ingkang terus mundhak (tazid). Kados dhawuh ulama, Laisal ‘id liman labisal jadid, innamal ‘id liman ta’atuhu tazid. Dinten riyadi menika kagem tiyang ingkang ketaatanipun sansaya mindhak, sanes tiyang ingkang namung pamer kadonyan.
Supados saged njagi kesucian fitrah menika wonten ing tengahing arus jaman, wonten tiga pilar utama ingkang kedah kita tegakaken. Sepisan, inggih menika istiqamah wonten ing ibadah. Syekh Nawawi Al-Bantani wonten ing kitab Tafsir Marah Labid nggarisaken bilih tanda utawi ciri bilih amal ibadah kita wonten ing wulan Ramadan dipun-tampi dening Allah SWT inggih menika nalika kita saged nindakaken kasaenan kasebat sasampunipun Ramadan purna. Ampun ngantos masjid ingkang wingi kebak jamaah, sakmenika dados sepi. Istiqamah menika kunci supados kita mboten kabawa arus jaman ingkang asring nilaraken nilai-nilai agama. Ibadah kedah dados gaya gesang, sanes namung ritual musiman.
Kaping kalih, inggih menika nggiataken silaturahmi saha nglebur dosa dhumateng sesami. Kesucian vertikal dhumateng Allah (hablun minallah) sampun kita perjuangaken kanthi siyam, nanging kesucian horizontal (hablun minannas) kedah kita lampahi kanthi tulus. Ibnu Hajar Al-Asqalani wonten ing kitab Fathul Bari njlentrehaken bilih salaman menika saged ngguguraken dosa kados godhong garing ingkang ketiup angin. Ing jaman ingkang sarwa digital menika, silaturahmi saged dipun-lampahi kanthi gampil, nanging esensi saking pangapunten menika kedah saking jero manah. Kita kedah saged ngicali sifat hasad, dengki, saha ujub ingkang asring dados penghalang paseduluran.
Kaping tiga, inggih menika ngingeti jasa tiyang sepuh utawi birrul walidain. Wonten ing dinten riyadi menika, ridha Allah SWT gumantung dhumateng ridha tiyang sepuh. Syekh Nawawi Banten wonten ing Uqudul Lujain negesaken bilih bebendunipun Allah wonten ing bebendunipun tiyang sepuh. Kita ingkang gesang wonten ing jaman modern kedah tansah emut bilih sukses ingkang kita raosaken menika mboten uwal saking donga saha luhipun tiyang sepuh. Kagem ingkang taksih kagungan tiyang sepuh, rungkobana piyambakipun, nyuwuna donga pangestu. Kagem ingkang sampun seda, ziarahilah makamipun saha tansah ngintun donga. Menika minangka wujud nyata njagi fitrah manungsa ingkang gadhah raos bakti.
Arus jaman ingkang tansah ewah menika pancen nggadhah tantangan ingkang awrat. Nanging, menawi kita nggadhah manah ingkang fitrah, kita bakal saged milih pundi ingkang sae saha pundi ingkang awon. Teknologi saha kemajuan jaman kedah kita ginakaken kagem nambah ketaatan, sanes malah njauhaken kita saking Allah. Mugi-mugi, Idulfitri 1447 H menika dados titik balik kagem kita sedaya supados dados pribadi ingkang langkung sae, langkung pemaaf, saha langkung cedhak dhumateng Gusti Allah SWT.
Ing khutbah kaping kalih menika, kita kedah langkung niyataken tekad. Kita sampun ninggalaken wulan Ramadan, nanging nilai-nilai Ramadan kedah tetep wonten ing salebeting manah kita sedaya. Kita kedah waspada bilih setan mboten namung wonten ing wulan-wulan sanes, nanging wonten ing sakubenging gesang kita. Nanging, kanthi bekal fitrah ingkang sampun dipun-sucekaken, kita insya Allah saged ngadhepi tantangan menika kanthi iman ingkang kiyat.
Sumangga kita tansah nyuwun dhumateng Allah SWT supados dipun-paringi kekuatan kagem ngerawat kesucian menika. Mugi-mugi zakat fitrah ingkang sampun kita paringaken dados pembersih jiwa, saha siyam kita dados pelebur dosa. Kita nyuwun dhumateng Allah supados sedaya amal ibadah kita dipun-tampi, saha kita sedaya dipun-paringi yuswa ingkang berkah supados saged kepanggih malih kaliyan wulan Ramadan ingkang badhe rawuh kanthi kawontenan sehat, ayem, saha tentrem.
Ya Allah, ampunipun sedaya dosa kita, dosa tiyang sepuh kita, saha dosa sedaya umat muslimin saha muslimat. Mugi-mugi kita dipun-paringi kesabaran ingkang jembar kagem ngadhepi cobaan jaman. Mugi-mugi negari kita tansah pikantuk rahmat saha lindungan saking Allah SWT, dados nagari ingkang baldatun thayyibatun wa rabbun ghafur. Kita sedaya menika hamba ingkang lemah, mila namung dhumateng Allah kita nyuwun pitulungan.
Wusana, sumangga kita tutup khutbah menika kanthi donga ingkang tulus. Mugi-mugi dinten riyadi menika dados wiwitan babak enggal kagem kita sedaya kagem nindakaken kasaenan. Ampun ngantos kesucian ingkang sampun kita gayuh kanthi awrat laminipun tigang dasa dinten menika ical namung amargi kita mboten saged njagi lisan, manah, saha tumindak kita. Mugi-mugi Allah SWT tansah paring pitedah dhumateng margi ingkang leres. Amin ya Rabbal Alamin.
